از سه تا چهارسالگی

  کودک، در چهارسالگى کنجکاو است که اشیاء چرا و چگونه به‌وجود مى‌آیند. موضوعاتى را فراهم آورید که کنجکاوى بچه‌ها را تحریک کند. به پرسش‌هاى او با سادگى و صداقت پاسخ دهید و براى یافتن پاسخ، به همراه کودکان از کتاب‌هاى مرجع استفاده کنید. کارهاى علمى ساده‌اى انجام دهید، مثل کار کردن با آهنربا که چه چیزهائى را مى‌رباید، یخ زدن آب، کاشتن بذر گیاهان و به پرواز درآوردن بادبادک در روز بادی.
 از این سن درک مفاهیم عددى شروع مى‌شود. معمولاً کودکان این سن مفاهیم ۱ و ۲ و ۳ را مى‌توانند درک کنند و شاید بتوانند چند شماره را پشت سر هم بشمارند؛ اما ممکن است چندتائى را از قلم بیندازند. موضوعات مورد علاقهٔ آنان را مثل شیرینی، فنجان، عروسک و …. بشمارید. به بچه‌ها اجازهٔ شمارش آنها را بدهید. اعداد را در اتاق به بچه‌ها نمایش دهید و براى این کار از تقویم، نمودار، ترازو و خط‌کش استفاده کنید.
  مهارت‌هاى زبان و لغات او را افزایش دهید. هر روز فرصت‌هائى براى خواندن داستان، به‌طور گروهى یا انفرادی، براى کودکان فراهم آورید. کودکان را تشویق کنید که قصه بگویند. قصه‌هاى آنها را روى نوار ضبط کنید و وى را تشویق کنید تا دربارهٔ موضوع مورد علاقهٔ خود سخن بگوید.
   کودکان را به فعالیت‌هاى هنرى مانند کار با رنگ، مداد شمعی، گچ، مدادرنگی، گِل، خمیربازى تشویق کنید.
   فرصت‌هائى براى بازى با آجرهائى در اندازه‌ها و شکل‌هاى مختلف براى کودکان ایجاد کنید.
  در این سن کودکان از موسیقى لذت مى‌برند و قادر هستند آهنگى را زمزمه کنند. امکاناتى فراهم آورید که کودک بتواند کارهائى مانند آوازخوانى و ساختن آهنگ انجام دهد. کودکان را به خواندن تشویق و صداى آنها را ضبط و صداى ضبط‌شده را دوباره پخش کنید تا بچه‌ها به همراه آن بخوانند.
  از دو تا چهارسالگى مکعب‌هائى با رنگ‌هاى متفاوت که هر ضلع آنها پنج تا هفت سانتى‌متر باشد، براى کودکان مناسب است. کودک با این مکعب‌ها مى‌تواند اشکال هندسى گوناگون بسازد، و با در کنار هم قرار دادن رنگ‌هاى گوناگون، فکر و اندیشه و نیروى سازندگى و تشخیص خود را پرورش دهد.
  کودک در سه تا چهارسالگی، قادر به سوار شدن به سه‌چرخه، به حرکت درآوردن وسایل مختلف (واگن) و بالا رفتن از نردبان‌هاى مخصوص ژیمناستیک است. ترسیم خطوط در سه‌سالگى هنوز به‌صورت مخدوش است، ولى در یک جهت است و از تکرار جلوگیرى مى‌شود.
 در سه تا چهارسالگى بازى‌هاى مورد علاقهٔ دختران برش، طراحى و شیرینى‌پزی، بازى در آشپزخانه، بازى با عروسک، پوشیدن لباس مخصوص و بازى‌هاى مورد علاقهٔ پسران عملیات ساختمانى با بلوک‌ها، نجارى و چوبکاری، بازى با وسایل و اسباب‌بازى‌هاى حمل و نقل، سه‌چرخه‌سواری، بازى در کوچه و خیابان با گِل و شن است.
  کودکان در این سن مى‌توانند به‌طور یکنواخت و مستقیم بدوند و به آسانى از دویدن باز ایستند، به دور خود بچرخند، بالا بروند و بجهند.
  از توانائى برقرارى تعادل برخوردار هستند و مى‌توانند روى نرده یا میزى پهن راه بروند و تعادل بدن و حرکات خود را حفظ کنند.
  توانائى آنان در پرتاب توپ در حال پیشرفت است و مى‌توانند توپى را تا حدى در بالاى سر خود پرتاب کنند.
  با رشد عضلات ظریف و افزایش تسلط بر آنها، علاقه‌مندى کودکان به رنگ‌آمیزی، نقاشی، تا زدن کاغذ و ساختن اسبا‌ب‌بازى‌ها بیشتر مى‌شود.
  براى کودکان چهارساله که معمولاً از بازى بر روى پلکان لذت مى‌برند، مى‌توانیم پیشنهاد کنیم که یک یک، به‌ نوبت، ابتدا از یک پله و بعد دو پله و سپس احتمالاً سه پله شروع به پریدن کنند. باید به خاطر داشت که بازى در پلکان بدون ترتیب قبلی، احتمال خطر فراوان دارد؛ اما در صورتى‌که زیر نظر فردى بزرگسال و با توجه به قابلیت‌هاى حسى – حرکتى کودکان باشد، موجب آن خواهد شد که هر یک از کودکان فعالیت متناسب با میزان مهارت خویش انجام دهد.
  کودک، در چهارسالگی، سعى مى‌کند از رنگ‌ها به تناوب سود ببرد. براى مثال، ابتدا شیءِ قرمزرنگ، سپس آبى و دوباره قرمز و بعد آبى و همین‌طور الى آخر را به‌کار ببرد.
  در چهارسالگى به‌سرعت دوچرخه مى‌راند و با مهارت دور مى‌زند و مى‌تواند روى یک پا لى‌لى کند. در این سن، دخترها و پسرها دوچرخه‌سوارى و توپ‌بازى را دوست دارند و در این بازى‌ها تا اندازه‌اى مهارت پیدا کرده‌اند و همچنین از بازى‌هائى که صبر و حوصله مى‌خواهد مثل ‘جورچین’ و مجموعهٔ اسباب‌بازى‌هاى فکرى و دقیق‌تر لذت مى‌برند. دختر، در این سن، مى‌تواند عروسک خود را استحمام کند و بعد، در حالى که لالائى مى‌گوید، او را بخواباند.
  کودک، در چهارسالگی، از بریدن قطعات کاغذ رنگى و چسباندن آنها بر روى مقوا لذت مى‌برد. سه‌چرخه، هواپیما، کشتی، اتومبیل و انواع عروسک‌ها و جعبه‌هاى بزرگ که بچه با آن هزار و یک کار مى‌تواند بکن، طناب و وسایل ورزشى بازیچه‌هاى مطلوب او هستند.
  بازى‌هاى باقاعده از حدود چهارسالگى آغاز مى‌شود.
  رفتار کودک در چهارسالگى دقیق و ظریف‌تر مى‌شود، مى‌تواند لباس خود را بپوشد و بند کفش خود را ببندد. کودکان را تشویق کنید خودشان لباس بپوشند، خودشان لباس خود را دربیاورند، غذاى خود را بکشند، سفره را بچینند و گیاهان را آبیارى کنند و به هنگام رفتن به توالت خودشان لباس‌ها را درآورند، بپوشند، دست خود را بشویند و خشک کنند.
  اکثر کودکان چهارساله به هنگام مجسمه‌سازى اشیاء مشخصى مى‌سازند، و درست کردن و اضافه کردن را به خراب کردن و دوباره‌سازى ترجیح مى‌دهند.
  در چهارسالگی، با مکعب‌ها، طرح‌هاى خام و مارپیچ درست مى‌کند که با سستى روى هم سوار مى‌شوند.
  در سه و نیم‌سالگى خط مایل و در چهارسالگى مربع مى‌کشد.
  در چهارسالگى به بازى با عده‌اى بیشتر از دو سه نفر از همسالان خود علاقه نشان مى‌دهد، ولى نمى‌تواند مدت زیادى در این بازى‌هاى دسته‌جمعى شرکت داشته باشد. کودک مى‌آموزد که شرکت در بازى‌هاى جمعى مستلزم این است که او و دیگران به نوبت از اسباب‌بازى استفاده کنند.
  کودک، در چهارسالگی، مکعب‌هاى بازى را در کنار هم مى‌چیند و سپس با لگد آنها را به هم مى‌زند تا ببیند چه اتفاقى مى‌افتد.
  حرکات ظریف آنان رشد بهترى مى‌کند و مى‌توانند با مکعب‌هاى اسباب‌بازى برج‌هاى بلندى بسازند.
 

 

اسباب بازی های مناسب برای سه تا چهار سالگی

نردبان – وسایل نجارى (چکش، میخ و …) – وسایل آشپزى (ظرف‌هاى کوچک غذاخورى و آشپزى و …) – وسایل و اسباب‌بازى‌هاى حمل و نقل مثل واگن، گارى دستی، کامیون، تراکتور، جرثقیل – قایق – هواپیما – کشتى – اتومبیل – انواع عروسک – قطعات کاغذ رنگى – مکعب‌هاى چوبى – آهن‌ربا، قطعات آهن – ظرف‌هاى کوچک غذاخورى و آشپزى – جارو دستى و برقى – تختخواب عروسک – خانهٔ عروسکى – حیوانات گوناگون – ماشین آتش‌نشانى – الاکلنگ – سرسره – تاب – تلفن – سه‌چرخه – خمیربازى – گِل رُس – ماسه – سه‌چرخه – انواع جورچین (از ساده به مشکل‌تر) – وسایل نقاشى (مداد شمعی، گچ، آبرنگ، قلم‌مو).