کودکان چهار تا پنج‌ساله

 کودک، در پنج‌سالگی، از کارهاى پرتحرک لذت مى‌برد و فعال است و بازى‌هاى پر سر و صدا را دوست دارد. مهارت‌هاى عضلانى بزرگ و کوچک کودک افزایش مى‌یابد و او مى‌تواند توازن بدن خود را به خوبى حفظ کند. فرصت‌هائى که فراهم آورید که کودک بر روى خطى پیچ‌دار راه برود و یا بر روى یک تیر تعادل خودش را حفظ کند. از کودک بخواهید یک کیسهٔ حبوبات (لوبیا، نخود …) روى سر خود قرار دهد و راه برود و یا بازى‌هائى مثل ‘ببینم با چه سرعتى مى‌توانى لى‌لى کنی’ یا ‘چه مسافتى مى‌توانى با یک پا لى‌لى کنی’ ‘از چه ارتفاعى شما مى‌توانى بپری’ انجام دهد. فرصت‌هائى براى پرتاب توپ در اندازه‌هاى نرم و متوسط فراهم کنید که ایجاد زمینهٔ چنین بازى‌هائى باعث حفظ تعادل بدن و افزایش مهارت‌هاى عضلانى بزرگ و کوچک کودک مى‌شود.
  کودک را براى مخلوط کردن رنگ‌هاى ابتدائى براى ایجاد و ترکیب رنگ‌هاى جدید دیگر تشویق کنید و رنگ‌هاى ایجادشده را با او نام ببرید.
  کودک در پنج‌سالگى داراى تعادل کلى است. حرکت او تکامل بیشترى دارد و مى‌توان گفت که در این سن مانند بزرگسالان عمل مى‌کند و کارهائى چون شانه کردن و مسواک زدن انجام مى‌دهد.
  بهترین اسباب‌بازى براى کودک در این سن، لگو یا بلوک‌ها است که با آنها ساختمان مى‌سازد. قیچى کردن کاغذ فعالیتى است که کودک در این دورهٔ سنى نیز به آن علاقه نشان مى‌دهد. بدین‌منظور، به او چگونگى کار کردن با قیچى و کاغذ را یاد بدهید؛ زیرا کودک از سوراخ کردن، بریدن، چین دادن کاغذ، به‌ویژه کاغذهاى رنگی، لذت مى‌برد.
  سوراخ کردن کاغذ کار دیگرى است که کودک را سرگرم مى‌کند. بریدن عکس‌‌ها و چسباندن آن بر روى کاغذ، نقاشى کردن با مدادرنگی، گواش، آبرنگ و ماژیک مدت زمان زیادى او را سرگرم مى‌کند. در این دوره، کودک به انجام دادن کارهاى دستی، به‌ویژه بریدن، دوختن و چسباندن علاقه دارد. اقسام جورچین‌ها توجه کودک را جلب مى‌کند و باعث رشد مهارت‌هاى شناختى او مى‌شود. مهره‌هاى رج‌شونده، عضلات کوچک دست و مهارت انگشتان، هماهنگى عمل چشم و دست، فکر و دست، ردیف کردن و مطابقت رنگ‌ها، شکل و اندازه و مهارت‌هاى کلامى کودک را تقویت مى‌کند.
  استوانه‌هاى اندازه‌گیرى براى هماهنگى عمل چشم و دست، شناخت رنگ‌ها، تقویت دقت و توجه به اندازهٔ قطعات، طبقه‌بندى اشیاء برحسب رنگ و اندازه، درک مفاهیمى همچون بلندتر، کوتاهتر، کوتاه و بلند، بلندترین و کوتاهترین مؤثر است.
  در پنج‌سالگى فهم مفاهیم وابسته به اعداد، اندازه، وزن، رنگ، محتوی، فاصله و موقعیت و زمان در کودک افزایش مى‌یابد. در گفتگوها از واژه‌هاى وابسته به این مفاهیم استفاده و با جملات زیر کودک را به بازى تشویق کنید: ‘مداد را در کنار ساختمان بزرگ قرار بده.’ وسایلى را فراهم کنید که از نظر جنس باهم تفاوت دارند و دربارهٔ اختلافات آنها باهم صحبت کنید.
  کودک، در پنج‌سالگی، داراى قوهٔ تصور عالى است و از تماشاى نمایشنامهٔ درام لذت مى‌برد. به مناسبت‌هاى مختلف، با وسایلى مثل صندوق پول، سطل زباله، قورى و مبلمان اندازهٔ بچه‌ها، نمایشنامه‌هائى ترتیب دهید.
  کودک در این سن مشتاق کسب آگاهى از جهان اطراف است. گردش‌هاى دسته‌جمعى به مناطق و مکان‌هاى مختلف شهر مثل پارک، ایستگاه آتش‌نشانی، کلانترى و … انجام دهید.
  در این سن کودک از توانائى طبقه‌بندى (دسته‌بندی) بر طبق ویژگى‌هاى مشابه برخوردار است. مى‌تواند با لوتوها بازى و دگمه‌ها را، مطابق رنگ و اندازه، دسته‌بندى کند. مخلوطى از حبوبات را فراهم آورید و از کودک بخواهید که آنها را بر طبق نوع جدا کند. بلوکه‌هاى مختلف در اختیار او قرار دهید و از او بخواهید که آنها را برحسب شکل، رنگ، اندازه بچیند و جدا کند.
  کودک، در پنج‌سالگی، شکل آدم را با بدن، صورت، دست و پا مى‌کشد، با لوبیا از روى طرح شکل مى‌سازد و مى‌تواند خط راست را با قیچى ببرد و یک قسمت را به خوبى رنگ مى‌زند.
  کودک، در پنج‌سالگى میان تخیّل و واقعیت در نوسان است.
  کودک در پنج‌سالگى از کلام آهنگین و قصه‌هائى که قطعات تکرارى دارند، لذت مى‌برد.
  کودکان پنج‌ساله معمولاً سعى مى‌کنند آنچه را دیده‌اند بسازند و لگوها بیشتر در میان کودکان از پنج‌ساله به بالا کاربرد دارد.
  کودک در پنج‌سالگى چهار ضلعى (با مکعبى داخل آن) مى‌سازد و مى‌تواند ساختمان‌هائى درست کند که اجزاء آن با دقت روى هم سوار شده‌اند.
  براى کودک پنج‌ساله، مکعب به‌وسیلهٔ ساختمان‌سازى است و وى میل دارد در ایستگاه قطارى که با مکعب‌هاى خود مى‌سازد، اگر قطارى حرکت مى‌کند، کم و بیش نشانه‌هاى قطارى واقعى را داشته باشد.
  کودکان پنج – شش‌ساله در بازى‌هاى جمعى پخته‌تر هستند. آنان مى‌توانند فکر خود را براى دوستان خود توضیح دهند. عزت‌نفس رفته‌رفته در آنان ظهور مى‌یابد که نباید اجازه داد این ویژگى به خودنمائى و خودپرستى مبدل شود.
  در پنج‌سالگى جمع بازیکنان یک گروه به چهار یا پنج نفر مى‌رسد که مى‌توانند براى مدتى بیشتر به بازى خود ادامه دهند؛ زیرا در این سنین رعایت قوانین بازى‌هاى جمعى براى کودکان پذیرفته‌تر است.
  کودکان پنج‌ساله نسبت به کودکان چهارساله مدت بیشترى تمرکز مى‌کنند، آنان، بعضى اوقات، یک ساعت به طراحی، نقاشی، مجسمه‌سازى یا ساخت چیزهاى مورد علاقه مى‌پردازند، ولى معمولاً مدت کار آنها از یک ربع تا نیم ساعت است.
  کودکان پنج‌ساله دوست دارند با گِل شکل‌ها و اشیاء به‌خصوصى خلق کنند و شکل‌هاى پیچیده‌ترى مى‌سازند.
  کودکان پنج‌ساله بر حرکات ظریف بدن خود تسلط بیشترى دارند و مى‌توانند از وسایلى مانند قیچی، مسواک، اره، مداد، چکش و سوزن براى کوبلن‌دوزى استفاده کنند.
  تمامى کودکان پنج و شش‌سالهٔ چابک و پر جنب و جوش هستند. آنان مى‌توانند جست و خیز کنند، بدوند، سؤال بپرسند، بالا و پائین بروند و بعضى از آنان در فعالیت‌هاى ورزشی، از قبیل دوچرخه‌سواری، ژیمناستیک، شنا و اسکی، شرکت جویند.
  کودکان مشتاق شرکت جستن در بازى‌ها هستند و به برنده شدن در بازى نیازى مبرم دارند و این موضوعى غیرعادى نیست. هنگامى که در میانهٔ بازى احساس باخت کنند ناگهان مقررات بازى را تغییر مى‌دهند. اگرچه از بازى‌هاى دسته‌جمعى لذت مى‌برند، دوست دارند نفر اول و برنده باشند و هنگام باخت به احساس ناخشنودى دچار شوند. با وجود این، خیلى زود دلسردى را رها مى‌سازند و به بازى ادامه مى‌دهند.
  کودکان در پنج‌سالگى مى‌توانند لى‌لى بازى کنند، بپرند، طناب‌بازى کنند، بدوند، از جائى بالا روند، دور خود بچرخند و …
  کودک تا چهار – پنج‌سالگی، پس از به‌دست‌ آوردن تجربهٔ کافی، به راحتى در بازى‌هاى نمایشى – اجتماعى پیشرفت مى‌کند.
  کودکان پنج‌ساله قادر هستند نخست موضوع بازى و نقش خود را در آن انتخاب کنند و سپس بازیچه‌هاى لازم را برگزینند.
  کودکان پنج‌ساله به فعالیت‌هاى گروهى علاقه دارند و قوانین و مقررات بازى را رعایت مى‌کنند. آنان در سنى هستند که دوست دارند سرگرمى‌هاى بزرگتران را تقلید کنند. سرگرمى‌هاى خانه مانند چراغ خوراک‌پزی، ظرفشوئی، اتوکشی، جاروکشى و … .

اسباب بازی های مناسب برای کودکان چهار تا پنج‌ساله

وسایل سادهٔ خیاطى (نخ و سوزن کوبلن‌) , انواع جورچین با نه تا پانزده قطعه , کلاه مأموران آتش‌نشانى , کلاه افسر پلیس , لباس پرستار و پزشک , وسایل برش و چسباندن (چسب، قیچی) , لگو یا قطعه‌هاى ساختمان‌سازى , وسایل نقاشى (مدادرنگى , مداد شمعى , گواش , آبرنگ , ماژیک , قلم‌مو در اندازه‌هاى مختلف) , مهره‌هاى رج‌شونده , وسایل سادهٔ نجارى (چکش، ارهٔ کوچک، میخ‌هاى کوتاه , طناب براى طناب‌بازى , قطعه‌هاى چوبى و پلاستیکى براى خانه‌سازى , گارى دستى , الاکلنگ , سرسره , تاب , نردبان , لباس‌هاى زنانه , سه‌پایه و تخته‌سیاه و یا وایت‌بُرد کوچک , تلفن , ظرف‌هاى کوچک غذاخورى و آشپزى , وسایل بازى‌هاى تقلیدى , وسایل باغبانى (بیلچه، شن‌کش و …)) , آهن‌ربا، برادهٔ آهن، تکهٔ آهن